ÿþ<html> <head> <meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=iso-8859-1"> <META name=Author content="Koen Van de moortel"> <META name=language content=NL> <META name=Keywords content="Nederlands, Vlaams, taalfouten, dialect, verengelsing, spelling, zakken, over, werkwoorden, pannenkoek, VRT"> <link rel="stylesheet" type="text/css" href="stijl_kvdm.css" /> <title>Taalfouten</title> </head> <body> <div id="fb-root"></div> <script>(function(d, s, id) { var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0]; if (d.getElementById(id)) return; js = d.createElement(s); js.id = id; js.src = "//connect.facebook.net/nl_NL/all.js#xfbml=1"; fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs); }(document, 'script', 'facebook-jssdk'));</script> <h1>Taalfouten die mij irriteren</h1> <p> <div align=right> <p>Koen Van de moortel, Gent, Vlaanderen, 2007 04 09 - 2012 04 22<br> (e-post: <A href="mailto:koen@astrovdm.com">koen@astrovdm.com</A>)</div> <p>Als ik zie wat er allemaal rondgaat in de media, heb ik de indruk dat het met de kennis van onze taal (of talen: Nederlands en Vlaams) bar slecht gesteld is. Zoals u in mijn <a href="./toest_nl.htm">andere tekst</a> kan lezen, gaan de dialekten fel achteruit, terwijl pseudo-engels alles verpest, en idioten hebben een totaal onlogische spelling gefabriceerd die ik natuurlijk weiger te volgen.<br> Daarnaast zie ik ook meer en meer spraakkundige fouten maken, zelfs door mensen die zogezegd gekwalificeerd zijn, zoals leerkrachten en journalisten. Vergeef mij, maar ik kan niet anders dan hier een boompje over op te zetten, in de hoop dat er hier en daar iemand begint over na te denken. Uw bedenkingen zijn natuurlijk welkom. <p>Enkele voorbeelden (lijst wordt af en toe aangevuld):</p> <h6>Typisch Vlaamse taalfouten:</h6> <ul> <li><b>"Hoe noemt gij?" i.p.v. "Hoe heet gij?"</b><br> Vroeger was zoiets alleen in Oost-Vlaanderen te horen, nu hoor ik het eigenaardig genoeg overal! <li><b>"Omdat" waar het moet zijn "opdat"</b><br> Juist voorbeeld: "Ik straf hem <i>omdat</i> hij dit gedaan heeft en <i>opdat</i> hij het niet meer zou doen.". </ul> <p></p> <h6>Hollandicismen:</h6> <ul> <li><b>Verkeerde scheiding van werkwoorden</b><br> Beide zijn juiste zinnen: "Ik weet zeker dat hij dat goed zal keuren." en "Ik weet zeker dat hij dat zal goedkeuren.", maar ze betekenen overduidelijk iets totaal anders ("degelijk keuren", resp. "goed bevinden"), en toch zeggen praktisch alle Nederlanders foutief het eerste terwijl ze het tweede bedoelen!<br> Ander vb.: "Hij heeft haar <i>overhaald</i>, zodat ze de trekker niet heeft <i>overgehaald</i>.". Het eerste komt van "overhalen, ik overhaal", het tweede van "over halen, ik haal over".<br> Of nog: "Ik zal vlug even mijn ski's boven gaan halen." (D.w.z. de ski's liggen boven!) `" "Ik zal vlug even mijn ski's gaan bovenhalen." (De ski's kunnen ook in de kelder liggen.). <li><b>"Vérkoop"</b><br> Bijzonder irritant is het om steeds VERkoop te moeten aanhoren, terwijl de klemtoon op "koop" moet liggen! Vergelijk met deze: we zeggen "verLIES, verLOOP, verGAAN,...", want het is "ik verkoop, ik verlies, ik verloop, ik verga...". Daarentegen zeggen we "AANkoop", want "ik koop aan", "AANvaring", want "ik vaar aan", "AANgaan", want "ik ga aan", enz. <li><b>"Driehonderdzéventien"</b><br> Nog een klemtoon die Nederlanders dikwijls fout leggen is die op <i>getallen</i>. De regel is dat de klemtoon <i>altijd op de eerste lettergreep</i> moet liggen, en wel om de doodsimpele reden dat men dan bij het horen daarvan automatisch de oren spitst om de rest van het getal goed te kunnen verstaan. Als men half wakker in het ochtendnieuws hoort vertellen dat er "honderdZEventig doden waren", dan klinkt dat in onze hersenen foutief als "...ZEventig". <li><b>"Zakken voor een examen"</b><br> "Zakken" betekent: van hoger naar lager gaan, dus als Jantje op zijn vorig examen 70% had en nu 65% dan is hij gezakt, maar wel nog geslaagd. Om een of andere duistere reden gebruiken Nederlanders "zakken" als volslagen overbodig synoniem van een koncept waar al ruim voldoende synoniemen voor bestaan: "onvoldoende hebben", "gebuisd zijn", "niet geslaagd zijn", "een tekort hebben", enz. <li><b>"Kwart over zeven"</b><br> Bij alle tijdsaanduidingen gebruiken we "voor" en "na": bv. "voor de operatie" en "na de operatie". Waarom zeggen zoveel Nederlanders dan "het is kwart over zeven" in plaats van het juistere "kwart na zeven"? Mijn zus is <i>na</i> mij, niet <i>over</i> mij geboren! <li><b>"De derde keer op rij"</b><br> Hoe kan dit nu ooit grammatikaal kloppen? In Vlaanderen zeggen de meesten voorlopig nog juist "De derde keer op een rij", maar de media doen hard hun best om zulke fouten ook hier tot een gewoonte te maken.<br> Nog zoiets is "dit keer" waar het natuurlijk moet zijn "deze keer"! <li><b>"De koe, hij staat te grazen."</b><br> Nederlanders hebben blijkbaar geen benul meer van woordgeslachten. Mijn haren komen omhoog als ik zulke zinnetjes lees! In het Vlaams zeggen we "die vrouw" en "dië' man", "de mus" en "den ezel", enz. waardoor de geslachten voor ons nog altijd iets natuurlijks zijn. <li><b>"Een moto of een motor?"</b><br> In Vlaanderen weet iedereen dat een moto een voertuig is met twee wielen, dat aangedreven wordt door een motor. Als een Hollander het over een "motor" heeft, moet ge maar proberen uitvissen uit de kontekst waarover hij nu feitelijk spreekt.<br> <li><b>"Middag/namiddag"</b><br> Nog zoiets is het woord "namiddag". In Vlaanderen weet iedereen dat het stuk van de dag tussen de middag of de noen en de avond "namiddag" heet, pakweg van 14 tot 18 uur dus. Als ge echter met een Hollander "morgenmiddag" afspreekt, vraag er dan ook maar het juiste uur bij, want voor Hollanders is "middag" en "namiddag" blijkbaar hetzelfde. Uiterst verwarrend! </ul> <p></p> <h6>Ons officieel opgedrongen rommel:</h6> <ul> <li><b>"Pannenkoek"</b><br> Waarom zouden we in godsnaam zoiets stoms moeten schrijven? Er is toch in het geheel geen reden om tussen die pan en die koek een "n" te schrijven! Een pannekoek is een koek die in een <i>panne</i> gebakken wordt, niet in 2 pannen of zo. Door de teloorgang van de dialekten weten veel mensen al niet meer dat een pan zolang een "panne" geweest is, vandaar waarom het niet "pankoek" is geworden. Zo simpel is dat.<br> Analoog: "ruggengraat", "spinnenweb" enz. <li><b>Foutieve klemtonen</b><br> De VRT heeft er de laatste tijd een handje van weg om systematisch samengestelde woorden verkeerd te beklemtonen, bv. "kamerFRAKtieleider" i.p.v. "KAmerfraktieleider", "massaverNIEtigingswapens" i.p.v. MASsavernietigingswapens" (het eerste klinkt foutief als "massa vernietigingswapens", wat iets heel anders is!), "werkNEmer" i.p.v. "WERKnemer", "werkLOzen" i.p.v. "WERKlozen", enz. De regel is nochtans simpel: het eerste, specifiërende, deel van de samenstelling wordt beklemtoond; bv. "Welke boom? Een APpelboom!", "Loos aan wat? WERKloos!". Er is absoluut geen reden om hier uitzonderingen op te fantaseren! <li><b>Hondenpoep:</b><br> In het Vlaams is een "poep" het achterste deel van een hond of een mens, in het Hollands is dat blijkbaar wat eruit komt! Het hollandse "poepen" is in Vlaanderen "kakken", terwijl het Vlaamse "poepen" in Holland "neuken" genoemd wordt. Een generatie terug werd "neuken" in Vlaanderen ook nog Vlaams begrepen als "aan iets neuken, prutsen, koteren, iets kapotneuken = iets kapotprutsen". Nu ons in Vlaanderen met alle macht de Hollandse versie opgedrongen wordt, heerst dus alom verwarring, want geschreven is niet hetzelfde als gesproken! Zeer ambetant! <li><b>Schoon proper:</b><br> Hetzelfde kan gezegd worden i.v.m. "schoon" en "proper". Met hard geweld wordt het woord "proper" tegenwoordig uitgeroeid in Vlaanderen, alsof daar iets fouts zou aan zijn. Men dringt ons op dat lucht en water nu ineens "schoon" moeten zijn, terwijl "schoon" altijd het tegengestelde van "lelijk" geweest is, en in de Vlaamse gesproken taal nog altijd. Dat was ook in Holland, denk maar aan "schoonheid" en "schone kunsten", daarmee bedoelen zelfs Hollanders toch ook niet de "propere kunsten"! Als men dan niet graag "proper" hoort omdat het uit het Frans komt, dat men dan a.u.b. "zuiver", "rein" of "net" gebruike! <li><b>Voor ze???</b><br> "Dit is voor <i>hem</i> en dat voor <i>haar</i>.", "Ik zie <i>hem</i> en <i>haar</i> graag, ik zie <i>hen</i> beide graag." (zie bv. <a href="http://www.onzetaal.nl/advies/hunhen.php" target=_blank>onzetaal.nl</a>), en toch zijn er zogezegde specialisten die ons willen doen geloven dat we zouden moeten zeggen "Dat is voor <i>ze</i>." zowel voor vrouwelijk enkelvoud als voor meervoud. Waar ze het halen, ik weet het absoluut niet! Het klopt gewoon niet en het klinkt even raar als het Westvlaamse "Dat is van ik.": charmant grappig maar spraakkundig fout. Op het VRT-nieuws van 2 maart 2011 werd bv. de uitspraak "Wij vechten tegen diegenen die..." ondertiteld als "Wij vechten tegen zij die..."! Gewone mensen hebben voorlopig nog wat taalgevoel, maar de VRT probeert dit zoveel mogelijk af te breken! <li><b>Foute assimilatie</b><br> Een letter uit de rij "d, g (garçon), v, z, g, b" aan het einde van een woord, ook als er een ander woord aangeplakt is dat begint met een medeklinker, verandert bij het uitspreken in de "hardere" tegenhanger "t, k, f, s, ch, p". Het is bv. onmogelijk om in "Ik zie" zowel de "k" als de "z" uit te spreken. Iemand die dat toch probeert, herkennen we onmiddellijk als buitenlander. In normaal Nederlands of Vlaams wint de harde klank, en wordt "Ik zie" dus uitgesproken als "iksie". Bij Limburgers wint de zachte klank. In "honderdentien" horen we de 2de "d" gewoon als "d", terwijl "honderdvijftien" alleen maar vlot kan uitgesproken worden als "hondertfijftien". In "mogelijk" klinkt de "g" als "g", maar in "nogmaals" klinkt ze als "ch". "Honderddertien" moet dus logischerwijze ook uitgesproken worden als "honderttertien" en ieder normaal mens doet dit ook automatisch. Alleen bij de VRT zit er een zogenaamde taalkundige aan het roer die ons wil laten laten geloven dat we "honder-dertien" moeten zeggen, wat zeer onnatuurlijk klinkt!<br> Een stuk zin als "..de raket gebouwd door Mitshubishi.." klinkt op het VRT-nieuws als: "..de raketgebouw door..". <!-- Nog vb.: "godverdomme" wordt uitgesproken als "gotferdomme", terwijl "goddelijk" klinkt zoals het er staat, wat dit is een samensmelting, ooit afkomstig van de samenstelling "godgelijk" (uitgesproken "gotchelijk"). --> <li><b>Ingeslikte letters:</b><br> De VRT maakt er een sport van om systematisch, maar dan werkelijk systematisch, overal de verbindende "n" in te slikken. Een zin als "Hij was bovendien een warenhuismedewerker." wordt op de VRT: "Hij was bove dien een ware huismedewerker.". Unizo wordt op de VRT een "zelfstandige organisatie" i.p.v. een "zelfstandigenorganisatie". Ge moet echt bewust moeite doen om zo onnozel te hakkelen! Probeer maar eens vlot te lezen "Het is nege uur.". Bij de VRT kunnen ze dat!<br> De volgende drie zinnen:<br> "Zij stemden tegenvoorstellen weg."<br> "Zij stemt de tegenvoorstellen weg."<br> "Zij stemde tegenvoorstellen weg."<br> zijn totaal niet te onderscheiden als ze door VRT-nieuwslezers worden uitgesproken; ze klinken allemaal zoals de derde zin. <br> Nog zoiets: waar ge normaal in de gesproken taal automatisch een tussen-j hoort, zoals in "Isra(j)el", "the(j)ater", enz., wordt dat bij de VRT tegenwoordig "Isra el" en "thé ater". Ik heb altijd op school geleerd dat dat de <i>Duitse</i> manier van uitspreken was, niet de Nederlandse/Vlaamse! <li><b>Turbo-taal:</b><br> De laatste tendens van de VRT (plots sinds 2008) is het gewoon <i>zomaar weglaten van woorden</i>; bv. "Het Vlaams Centrum Schuldbemiddeling" i.p.v. "Vlaams Centrum <i>voor</i> Schuldbemiddeling". Volslagen grammatikale nonsens om misselijk van te worden! </ul> <p></p> <h6>De schuld van de tekstverwerker...:</h6> <ul> <li>De tekstverwerker kent geen <b>samengestelde woorden</b>, en zal die dus als "foutief" markeren. Onnadenkende gebruikers (en dat zijn helaas zeer veel jonge mensen tegenwoordig) geloven dat alles, en kappen dus alles tot een onleesbare "maçedoine" (schoon Vlaams), en dan krijgt ge onzin als "<b>Het kerst feest bij de over buren was buiten gewoon.</b>" waar ge uw tong over kapotstruikelt. En ik ben blijkbaar niet de enige die zich hieraan ergert; zie: <a href="http://www.spatiegebruik.nl/index.php" target="_blank">SOS! Signalering Onjuist Spatiegebruik</a>. </ul> <p></p> <h6>"Poko-taal":</h6> <ul> <li><b>Mevrouw de direkteur</b><br> Om tegenwoordig "politiek korrekt" te zijn, mag er geen onderscheid meer gemaakt worden tussen mannelijke en vrouwelijke beoefenaren van een beroep, dus "direktrice" mag niet meer, net zoals "dokteres", en in het onderwijstijdschrift "Klasse" maakte ik het al mee dat een onderwijzer (jawel) zwanger werd!<br> Ik word hier misselijk van! Waarom niet een kat een kat noemen? Alsof dat "in strijd zou zijn met de gelijkwaardigheid van man en vrouw", wat een zever!<br> Het wordt pas duidelijk hoe onnozel dit is als men dan verder <b>konsekwent</b> doordenkt: immers, men moet het dan ook hebben over <b>de zanger Madonna, de akteur Michelle Pfeifer, en natuurlijk ook koning Paola</b>! </ul> <p></p> <h6>Engelskiljonismen:</h6> <p style="margin-top: 0px"> Uit puur snobistische overwegingen, of gewoon uit luiheid, menen veel mensen dat onze taal moet kapotgemaakt worden. Systematisch, dag na dag worden woorden vervangen door Engelse, tot er uiteindelijk van onze taal niet veel meer gaat overschieten. Kontroleer maar, er is veel kans dat u bij sommige Engelse woorden uit de volgende lijst zelfs niet meer op de Nederlandse vertaling kunt komen!<br> Dus, wees a.u.b. waakzaam, en <ul> <table cellspacing=5> <tr><td><p><b>Zeg niet...</b></td><td><p><b>maar...</b></td> <tr><td><p>accountant</td><td><p>boekhouder</td> <tr><td><p>award</td><td><p>prijs</td> <tr><td><p>bitch</td><td><p>teef</td> <tr><td><p>business plan</td><td><p>zakenplan</td> <tr><td><p>cast</td><td><p>rolverdeling</td> <tr><td><p>claimen</td><td><p>beweren / eisen</td> <tr><td><p>comedy</td><td><p>komedie</td> <tr><td><p>commitment</td><td><p>toewijding</td> <tr><td><p>content</td><td><p>inhoud (content=tevreden!)</td> <tr><td><p>copy centre</td><td><p>kopiecentrum</td> <tr><td><p>credit card</td><td><p>kredietkaart</td> <tr><td><p>crew</td><td><p>bemanning</td> <tr><td><p>date</td><td><p>afspraak</td> <tr><td><p>design</td><td><p>ontwerp</td> <tr><td><p>development</td><td><p>ontwikkeling</td> <tr><td><p>drink (een -)</td><td><p>drank (de vloeistof) / dronk (de gelegenheid waarbij op iets of iemand gedronken wordt)</td> <tr><td><p>engineer</td><td><p>ingenieur</td> <tr><td><p>event</td><td><p>evenement</td> <tr><td><p>fake</td><td><p>namaak</td> <tr><td><p>fantasy</td><td><p>fantasie</td> <tr><td><p>flyer</td><td><p>(vouw-)briefje, blaadje, brochure</td> <tr><td><p>fulltime</td><td><p>voltijds</td> <tr><td><p>fun</td><td><p>plezier</td> <tr><td><p>game</td><td><p>spel</td> <tr><td><p>happy</td><td><p>gelukkig</td> <tr><td><p>horror</td><td><p>griezel</td> <tr><td><p>human resources management</td><td><p>personeelsbeheer</td> <tr><td><p>ice tea (juist Engels: iced tea)</td><td><p>ijstee</td> <tr><td><p>incentive</td><td><p>beloning / aanmoediging / stimulans...</td> <tr><td><p>issue</td><td><p>kwestie</td> <tr><td><p>kids (de/het kid???)</td><td><p>kinderen</td> <tr><td><p>leasen</td><td><p>huurkopen</td> <tr><td><p>level</td><td><p>nivo</td> <tr><td><p>look</td><td><p>voorkomen</td> <tr><td><p>look-alike</td><td><p>dubbelganger</td> <tr><td><p>manager</td><td><p>baas / beheerder / ...</td> <tr><td><p>meeting</td><td><p>ontmoeting / vergadering</td> <tr><td><p>member</td><td><p>lid</td> <tr><td><p>mood</td><td><p>stemming</td> <tr><td><p>outen</td><td><p>uiten</td> <tr><td><p>outsourcen</td><td><p>uitbesteden</td> <tr><td><p>password</td><td><p>wachtwoord</td> <tr><td><p>placemat</td><td><p>onderlegger</td> <tr><td><p>performance</td><td><p>opvoering</td> <tr><td><p>poll</td><td><p>peiling</td> <tr><td><p>printen</td><td><p>afdrukken</td> <tr><td><p>producer</td><td><p>producent</td> <tr><td><p>releasen</td><td><p>uitbrengen</td> <tr><td><p>research</td><td><p>onderzoek</td> <tr><td><p>re-seller</td><td><p>[weder]verkoper / verdeler</td> <tr><td><p>roots</td><td><p>wortels</td> <tr><td><p>sales</td><td><p>verkoop</td> <tr><td><p>security</td><td><p>veiligheid</td> <tr><td><p>shoppen</td><td><p>winkelen</td> <tr><td><p>shopping center</td><td><p>winkelcentrum</td> <tr><td><p>shortlist</td><td><p>toplijst</td> <tr><td><p>showroom</td><td><p>toonzaal</td> <tr><td><p>single</td><td><p>alleenstaand(e)</td> <tr><td><p>skills</td><td><p>vaardigheden</td> <tr><td><p>speaker</td><td><p>luidspreker</td> <tr><td><p>speech</td><td><p>toespraak</td> <tr><td><p>stand-up-comedian</td><td><p>komiek / kleinkunstenaar / cabaretier / ...</td> <tr><td><p>target</td><td><p>streefdoel</td> <tr><td><p>topic</td><td><p>onderwerp</td> <tr><td><p>tool</td><td><p>hulpmiddel / werktuig</td> <tr><td><p>try-out</td><td><p>test / uitprobeersel / ...</td> <tr><td><p>website</td><td><p>webstek</td> <tr><td><p>weekend</td><td><p>weekeinde</td> <tr><td><p>wellness</td><td><p>welzijn</td> <tr><td><p>workshop</td><td><p>praktijkles / atelier</td> </table> </ul> <p> enzovoort... <p>En vergeet niet dat bv. "item", "recital", "graffiti",... van <i>Latijnse/Italiaanse</i>, <b>niet</b> van Engelse oorsprong zijn en dus ook niet Engels moeten uitgesproken worden! <p> <hr> <p>Zie ook: <a href="./toest_nl.htm">De toestand van het Nederlands</a>. <p> <div class="fb-like" data-href="http://www.astrovdm.com/taalfouten.htm" data-send="false" data-width="450" data-show-faces="true"></div> <p> <a href="./teksten.htm">Andere teksten</a> - <a href="./index.htm">Startpagina</a> <p> Anderen die zich ergeren aan taalnonsens: <a href="http://www.spatiegebruik.nl/index.php" target="_blank">SOS!</a>, <a href="http://irritaal.web-log.nl/mijn_weblog" target="_blank">Irritaal</a>, <a href="http://www.eluterius.be" target="_blank">Eluterius</a> <script type="text/javascript"> var gaJsHost = (("https:" == document.location.protocol) ? "https://ssl." : "http://www."); document.write(unescape("%3Cscript src='" + gaJsHost + "google-analytics.com/ga.js' type='text/javascript'%3E%3C/script%3E")); </script> <script type="text/javascript"> var pageTracker = _gat._getTracker("UA-4755349-1"); pageTracker._initData(); pageTracker._trackPageview(); </script> </body> </html>